Taal – leesverbeterplan

Op de Telgenkamp wordt nu en in de komende jaren ingezet op taal en lezen. Een goede leesvaardigheid is het fundament voor een voorspoedige schoolloopbaan en een goed maatschappelijk functioneren. Momenteel is het speerpunt op onze school het “taal-leesverbeterplan” dat ten doel heeft taalaspecten, met name lezen, op een hoger plan te brengen. De naam “taalleesverbeterplan” doet vermoeden dat er op het gebied van taal en lezen nog het een en ander te verbeteren valt. Hoewel de resultaten op dit gebied niet slecht zijn moeten we toch concluderen dat door het toepassen van nieuwe instructiemethoden en door veel aandacht te besteden aan leesmotivatie de leesprestaties van de kinderen omhoog kunnen. Het inzetten op de kernvakken in het onderwijs is een landelijke ontwikkeling. Uiteindelijk wordt een school beoordeeld op rekenen, taal en lezen. De meeste ouders zullen dit een van de belangrijkste eisen vinden die je aan een basisschool kunt stellen.

Alle scholen die onder de Dr. Schaepmanstichting vallen houden zich de komende jaren bezig met taal en lezen. Een en ander is vastgelegd in een meerjarenplan. Hoofdpunten uit het plan voor dit schooljaar zijn:

Fonemisch bewustzijn in de groepen 1 en 2. In de groepen 1 en 2 zijn veel taalactiviteiten erop gericht gunstige voorwaarden te scheppen voor het leren lezen. Er wordt een basis gelegd voor zowel het technisch als het begrijpend lezen. De ontwikkeling van deze vaardigheden gaat doorgaans niet vanzelf. Daarom is het verstandig om in groep 1 en 2 gericht met klanken en letters aan de gang te gaan. Kinderen leren dat letters in woorden klanken representeren. Als kinderen leren lezen, leren ze dat woorden zijn opgebouwd uit letters die met klanken corresponderen. Als ze de juiste verbinding kunnen leggen tussen letters en klanken en de klanken met elkaar verbinden, kunnen ze woorden lezen. In groep 1 en 2 wordt gebruik gemaakt van de methode Schatkist en Fonemisch Bewustzijn.

Aanvankelijk lezen in groep 3 
In groep 3 wordt systematisch het lezen aangeleerd met de methode Veilig Leren Lezen. De combinatie van Schatkist en Veilig Leren Lezen zorgt voor een duidelijke doorgaande lijn in het leeraanbod voor kinderen op het gebied van taalontwikkeling en geletterdheid. Bij gesignaleerde uitval wordt direct ingegrepen.


In de groepen 4 en 5 is er veel aandacht voor het voorgezet technisch lezen. 
Door de inzet van de methode Lekker Lezen, gekoppeld aan meer uren leesonderwijs en aandacht voor leesbevorderende activiteiten willen we ook hier de leesopbrengsten op een hoger niveau brengen. Vanaf groep 5 komt het begrijpend lezen meer centraal te staan. Daarbij wordt veel aandacht besteed aan het aanleren van zogenaamde leesstrategieën. Kinderen leren hierdoor hoe ze een tekst het beste kunnen begrijpen.


In de groepen 6, 7 en 8 maken we geen gebruik meer van een lesmethode maar passen we het zogenaamde leescircuit toe. 
Ook hier wordt in drie groepen gewerkt, waarbij de leerkracht leesinstructie geeft aan de zwakkere lezers. Een van de belangrijkste uitgangspunten daarbij is dat zwakke lezers altijd een goed voorbeeld moeten horen van de leerkracht, voordat ze zelf gaan lezen. Dit is een groot verschil met vroeger toen kinderen moesten “niveaulezen”. De minder goede lezers hoorden nooit het goede voorbeeld. We waren er toentertijd echter van overtuigd dat we goed bezig waren. Een cruciaal punt bij de leesontwikkeling van kinderen is de motivatie om te lezen. We weten allemaal dat je een kind dat niet graag leest, geen dikke roman moet geven met de opdracht: “Vandaag lees je 25 bladzijden en straks controleer ik het”. Dit werkt niet bepaald stimulerend. Wat we wel doen is het aanbieden van een breed scala aan boeken, variërend van strips en tijdschriften tot echte informatieve boeken. Hiervoor hebben we een contract afgesloten met de Overijsselse Bibliotheekdienst waar we gedurende het schooljaar honderden boeken van huren. Maar ook dankzij uw bijdragen beschikken we in de bovenbouw over een uitstekend aanbod van boeken. Daarnaast beschikken we over allerlei tips om aan boekpromotie te doen. In dit kader moeten we ook noemen dat een taal- en leesrijke thuisomgeving een waardevolle bijdrage leveren aan de taalontwikkeling van uw kind. Vanaf schooljaar 2011-2012 wordt op het lesrooster meer tijd besteed aan lezen, met name in de bovenbouw. Jarenlang verkeerden we in de veronderstelling dat kinderen die het hoogste AVI-niveau bereikt hadden, “klaar” waren met technisch lezen. Je kon vervolgens het accent leggen op begrijpend en studerend lezen. Niets is echter minder waar: Als kinderen in de bovenbouw van de basisschool hun technische leesvaardigheid niet onderhouden gaat hun leestempo achteruit. Om die reden is de tijd voor lezen op het lesrooster in de groepen 7 en 8 met een kwartier toegenomen.


Woordenschatontwikkeling. 
Via onze taalmethode krijgen de kinderen elk jaar ongeveer 750 woorden aangeboden die meerdere keren per week in de les aan de orde komen. Alleen op deze wijze beklijven ze. Een rijke woordenschat is een belangrijke voorwaarde om met begrip te kunnen lezen. Iedere ouder kent uit zijn schooltijd nog de Franse en Engelse teksten die soms moeilijk waren omdat de betekenis van een aantal woorden niet duidelijk was. Woordenschatontwikkeling kan voor een groot gedeelte thuis plaatsvinden. Kinderen die opgroeien in een taal- en leesrijke omgeving hebben op taalgebied vaak een voorsprong. Een niet te onderschatten rol heeft voorlezen hierbij. Voorlezen brengt kinderen namelijk in contact met rijke teksten die nog te moeilijk zijn om zelf te lezen. Hierdoor worden begrip en leesplezier gestimuleerd. Voorlezen is belangrijk voor woordenschatontwikkeling omdat geschreven taal meer contextuele informatie en nieuwe woorden bevat. Een boek één keer voorlezen levert een bijdrage aan de receptieve woordenschat, meerdere keren hetzelfde boek voorlezen is noodzakelijk voor expressieve woordenschat. Momenteel zijn we bezig om het leesonderwijs in de groepen 1 t/m 8 aan de nieuwste inzichten aan te passen en volgt het gehele team een nascholing over dit onderwerp. We zijn ons aan het oriënteren op de verdere implementatie van de methode Nieuwsbegrip voor begrijpend lezen.